Chiến Lược Phát Triển Kinh Tế Việt Nam: Sự Hội Tụ Giữa Nông Nghiệp Hiện Đại Và Văn Hóa Dân Tộc Trong Tư Tưởng Hồ Chí Minh

Mở Đầu: Tính Biện Chứng Của Mô Hình Phát Triển Kép

Trong lịch sử tư tưởng chính trị và kinh tế của thế kỷ XX, di sản của Chủ tịch Hồ Chí Minh nổi bật không chỉ bởi tầm vóc của một nhà cách mạng giải phóng dân tộc mà còn bởi chiều sâu của một kiến trúc sư xây dựng quốc gia. Khi nghiên cứu sâu vào các tài liệu gốc – từ những bức thư viết tay gửi điền chủ, nông dân, các bài nói chuyện tại hội nghị chuyên ngành, cho đến bản Di chúc thiêng liêng được chỉnh sửa kỹ lưỡng qua nhiều năm – chúng ta phát hiện ra một tư duy kinh tế nhất quán và đi trước thời đại.

Đó là sự phủ định các mô hình phát triển cực đoan (duy kinh tế hoặc duy ý chí) để hướng tới một sự cân bằng bền vững: phát triển kinh tế dựa trên nền tảng nông nghiệp hiện đại hóa song hành với việc củng cố văn hóa dân tộc như một nguồn lực nội sinh.

Báo cáo này, với độ dài và chiều sâu nghiên cứu mở rộng, nhằm mục đích tái hiện toàn diện bức tranh tư duy chiến lược đó. Khác với các cách tiếp cận truyền thống thường tách biệt di sản văn hóa và di sản kinh tế của Người, nghiên cứu này sẽ chứng minh rằng trong tư tưởng Hồ Chí Minh, hai lĩnh vực này thẩm thấu vào nhau. Văn hóa không chỉ là thượng tầng kiến trúc phản ánh kinh tế, mà văn hóa – cụ thể là đạo đức mới, lối sống mới và truyền thống đoàn kết – chính là động lực, là “ngọn đuốc soi đường” cho các quyết sách kinh tế vĩ mô.¹

Ngược lại, một nền nông nghiệp hiện đại không chỉ đảm bảo an ninh lương thực mà còn là cơ sở vật chất để giải phóng con người, tạo điều kiện cho văn hóa thăng hoa. Dữ liệu từ các văn bản gốc cho thấy Hồ Chí Minh không nhìn nông nghiệp như một định mệnh lạc hậu của Việt Nam, mà là một lợi thế so sánh chiến lược cần được đánh thức bằng khoa học kỹ thuật (“máy móc”, “thủy lợi”, “hóa học”).³ Đồng thời, Người nhìn nhận sự suy thoái văn hóa (“tham ô”, “lãng phí”, “quan liêu”) chính là những rào cản lớn nhất của tăng trưởng kinh tế.⁵

Văn Hóa Soi Đường Cho Kinh Tế: Nền Tảng Tinh Thần Và Động Lực Nội Sinh

Trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, văn hóa không đứng bên lề sự phát triển kinh tế mà nằm ở vị trí tiên phong. Luận điểm nổi tiếng “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi” ¹ được đưa ra tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (1946) không chỉ là một khẩu hiệu chính trị trong bối cảnh kháng chiến kiến quốc, mà còn chứa đựng một triết lý kinh tế sâu sắc: tầm nhìn văn hóa xác định mục tiêu của tăng trưởng, và bản sắc văn hóa cung cấp động lực cho tăng trưởng đó.

1. Bản sắc văn hóa như nguồn vốn xã hội (Social Capital)

Hồ Chí Minh là một trong những lãnh tụ sớm nhất nhận ra vai trò của “vốn xã hội” – sự tin cậy, mạng lưới liên kết và các chuẩn mực đạo đức – trong việc vận hành nền kinh tế. Trong các bài viết và thư từ, Người thường xuyên nhấn mạnh đến sự “đoàn kết” và “lòng yêu nước” như là những tài sản kinh tế vô hình nhưng có giá trị chuyển đổi thành sức mạnh vật chất to lớn.

Văn hóa trong tư duy của Người bao gồm lòng yêu nước, tinh thần tương thân tương ái, và truyền thống cần cù. Khi nền kinh tế Việt Nam thời kỳ đầu còn thiếu thốn về vốn tài chính (financial capital) và vốn công nghệ (technological capital), Hồ Chí Minh đã huy động tối đa nguồn vốn văn hóa này. Ví dụ, trong “Thư gửi điền chủ nông gia Việt Nam”, Người đã khéo léo gắn kết lợi ích cá nhân (“Nông dân ta giàu”) với lợi ích quốc gia (“nước ta giàu”, “nước ta thịnh”).⁷

Bằng cách này, Người biến lòng yêu nước thành động lực kinh tế, khuyến khích sự đóng góp tự nguyện và sự hăng say lao động mà không cần đến các biện pháp cưỡng chế hành chính.

Hơn nữa, văn hóa Việt Nam với truyền thống “tối lửa tắt đèn có nhau” được Người nâng cấp thành cơ sở lý luận cho mô hình Hợp tác xã. Đối với Hồ Chí Minh, hợp tác xã không chỉ là việc gộp đất đai hay công cụ, mà là sự “hợp sức, hợp vốn” dựa trên sự tin cậy lẫn nhau.⁷ Nếu không có nền tảng văn hóa cộng đồng này, các mô hình kinh tế tập thể sẽ trở nên rời rạc và thiếu hiệu quả.

2. “Đời sống mới”: Cuộc cách mạng văn hóa trong hành vi kinh tế

Tác phẩm “Đời sống mới” (1947) là một văn kiện quan trọng đánh dấu bước ngoặt trong việc cụ thể hóa tư tưởng “văn hóa soi đường”. Tại đây, Hồ Chí Minh đã trực tiếp giải quyết bài toán mâu thuẫn giữa tập quán cũ lạc hậu và yêu cầu phát triển kinh tế hiện đại. Người định nghĩa xây dựng đời sống mới không phải là phủ định sạch trơn quá khứ, mà là một quá trình lọc lựa biện chứng ⁸:

• • Loại bỏ cái cũ xấu: Các hủ tục như mê tín dị đoan, cờ bạc, lười biếng. Đây là những “chi phí chìm” (sunk costs) của xã hội, kìm hãm năng suất lao động và lãng phí nguồn lực.

  • Cải tạo cái cũ phiền phức: Các nghi lễ ma chay, cưới hỏi xa xỉ. Trong tư duy kinh tế, đây là việc cắt giảm lãng phí tiêu dùng không cần thiết để chuyển sang tích lũy đầu tư.

  • Phát huy cái cũ tốt: Tinh thần đùm bọc, hiếu học, cần cù. Đây là việc bảo tồn và gia tăng giá trị của các tài sản văn hóa tích cực.

Đặc biệt, mối liên hệ giữa văn hóa và năng suất được Người chỉ rõ qua mệnh đề: “Muốn tăng gia sản xuất, mọi người phải Cần, phải Kiệm”.⁹ “Cần” (lao động chăm chỉ, có kỷ luật) và “Kiệm” (tiết kiệm, tích lũy vốn) không còn là những phạm trù đạo đức cá nhân đơn thuần, mà trở thành các biến số đầu vào quyết định sản lượng kinh tế vĩ mô. Người cảnh báo: “Không Cần, thì phí thời giờ nhiều mà sản xuất được ít. Không Kiệm thì làm được bao nhiêu, dùng hết bấy nhiêu”.⁹

Đây chính là công thức cơ bản của tăng trưởng kinh tế: Y = f(K, L), trong đó Lao động (L) phải có chất lượng (Cần) và Vốn (K) phải được hình thành từ tiết kiệm (Kiệm).

3. Đạo đức “Liêm – Chính” và Quản trị Kinh tế

Một đóng góp lý luận đặc sắc khác của Hồ Chí Minh là việc đưa đạo đức vào trung tâm của quản trị kinh tế. Trong bối cảnh hiện nay, khi thế giới đề cao quản trị doanh nghiệp (corporate governance) và minh bạch hóa, tư tưởng của Người về “Liêm” và “Chính” càng tỏ ra minh triết.

Người khẳng định: “Nếu không có tinh thần Liêm và Chính, nếu tham lam ích kỷ, thì không thể phát đạt việc tăng gia sản xuất”.⁵ Câu nói này thiết lập một mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa tham nhũng và suy thoái kinh tế. Tham nhũng (“giặc nội xâm”) không chỉ làm thất thoát tài sản công mà còn làm méo mó các quan hệ thị trường, làm nản lòng người sản xuất chân chính.⁶

Hồ Chí Minh phân biệt rõ ràng giữa “làm giàu” và “tham nhũng”. Người không ghét người giàu; ngược lại, Người khuyến khích việc “làm giàu chính đáng, hợp pháp” vì “Nông dân giàu thì nước giàu”.⁶ Tuy nhiên, sự giàu có đó phải dựa trên lao động và trí tuệ, chứ không phải dựa trên sự đục khoét (“dĩ công vi tư”). Tư tưởng này tạo ra hành lang pháp lý và đạo đức cho một nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa: khuyến khích làm giàu nhưng phải thượng tôn pháp luật và đạo đức nghề nghiệp.

Nông Nghiệp Hiện Đại: Trụ Cột Của Sự Thịnh Vượng Quốc Gia

Nếu văn hóa là nền tảng tinh thần, thì trong tư tưởng Hồ Chí Minh, nông nghiệp chính là bệ đỡ vật chất không thể thay thế của nền kinh tế Việt Nam. Khác với các quan điểm nóng vội muốn công nghiệp hóa bằng mọi giá, bỏ qua nông nghiệp, Hồ Chí Minh luôn kiên định với quan điểm “lấy canh nông làm gốc”.⁷ Tuy nhiên, chữ “canh nông” của Người không dừng lại ở con trâu cái cày, mà là một nền nông nghiệp đang chuyển mình mạnh mẽ sang hiện đại hóa.

1. Định vị chiến lược: “Nông dân giàu thì nước ta giàu”

Trong bức thư gửi điền chủ nông gia, Hồ Chí Minh đã đưa ra một tuyên ngôn kinh tế: “Việt Nam là một nước sống về nông nghiệp. Nền kinh tế của ta lấy canh nông làm gốc… Nông dân ta giàu thì nước ta giàu. Nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh”.⁷

Tư tưởng này phản ánh sự nhận thức sâu sắc về cơ cấu kinh tế – xã hội của Việt Nam, nơi đại đa số dân cư sống ở nông thôn. Bất kỳ chiến lược phát triển nào bỏ quên khu vực này đều sẽ thất bại. Sự thịnh vượng của quốc gia không thể được xây dựng trên sự bần cùng của nông dân. Ngược lại, sức mua của nông dân chính là thị trường tiêu thụ lớn nhất cho công nghiệp, và nông sản chính là nguồn hàng xuất khẩu quan trọng để tích lũy ngoại tệ.³

Sự quan tâm đặc biệt của Người đối với nông dân không chỉ dừng lại ở lời kêu gọi mà thể hiện qua các chính sách kinh tế vĩ mô cụ thể. Điển hình nhất là trong bản Di chúc (bản thảo năm 1968), Người đã viết tay một đề xuất vô cùng nhân văn và táo bạo: “miễn thuế nông nghiệp một năm cho các hợp tác xã nông nghiệp”.¹⁰ Phân tích dưới góc độ kinh tế học, đây là một gói kích cầu (stimulus package) hậu chiến. Người hiểu rằng sau những năm tháng chiến tranh gian khổ, nguồn lực của dân đã cạn kiệt.

Việc miễn thuế không chỉ giúp người dân “hỉ hả, mát dạ, mát lòng” (yếu tố tâm lý/văn hóa) mà còn giúp họ tích lũy vốn liếng để tái đầu tư mở rộng sản xuất ngay khi hòa bình lập lại. Đây là tầm nhìn của một nhà lãnh đạo biết “khoan thư sức dân” để nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài.

2. Cách mạng khoa học kỹ thuật trong nông nghiệp: “Máy móc chắp thêm tay cho người”

Một trong những hiểu lầm lớn nhất về quan điểm nông nghiệp của Hồ Chí Minh là cho rằng Người chủ trương duy trì phương thức sản xuất thủ công. Trái lại, các tư liệu cho thấy Người là một nhà cổ vũ nhiệt thành cho cơ giới hóa và hiện đại hóa nông nghiệp.

Trong bài báo “Con đường phía trước” (1960), Người viết: “Đời sống nhân dân chỉ có thể thật dồi dào, khi chúng ta dùng máy móc để sản xuất một cách thật rộng rãi… Máy sẽ chắp thêm tay cho người, làm cho sức người tăng lên gấp trăm, nghìn lần”.⁴ Khát vọng của Người là thay thế sức lao động cơ bắp nặng nhọc của người nông dân bằng sức mạnh của máy móc, đưa năng suất lao động vượt qua giới hạn sinh học tự nhiên.

Chiến lược hiện đại hóa nông nghiệp của Hồ Chí Minh được triển khai đồng bộ trên ba mũi nhọn chủ yếu:

• • Thủy lợi – “Biện pháp hàng đầu”

Hồ Chí Minh xác định “Thủy lợi là biện pháp hàng đầu” trong canh tác.¹² Trong nông nghiệp nhiệt đới lúa nước, nước là yếu tố quyết định sống còn (“Nhất nước”). Người không chỉ kêu gọi nhân dân làm thủy lợi mà còn chỉ đạo việc xây dựng hệ thống trạm bơm, kênh mương kiên cố. Tại Hội nghị thủy lợi toàn miền Bắc năm 1959, Người đã có bài nói chuyện quan trọng, nhấn mạnh vai trò của thủy lợi không chỉ là chống hạn, chống úng mà là cơ sở để thâm canh tăng vụ, thay đổi cơ cấu mùa vụ.¹⁵

• • Cơ giới hóa và “Cuộc cách mạng công cụ”

Người luôn mong mỏi ngày “máy cày thay trâu”.¹⁷ Dù trong điều kiện khó khăn, con trâu vẫn là “đầu cơ nghiệp” ¹⁹, nhưng hướng đi lên phải là máy cày, máy bừa, máy bơm nước. Người đã trực tiếp chỉ đạo và động viên các kỹ sư tại nhà máy cơ khí Trần Hưng Đạo nghiên cứu chế tạo máy bơm nước, máy nổ phục vụ nông nghiệp.²⁰ Hành động này thể hiện tư duy: công nghiệp phải phục vụ nông nghiệp, lấy nông nghiệp làm thị trường và đối tượng phục vụ.

• • Hóa học hóa và Sinh học hóa

Không chỉ quan tâm đến máy móc, Hồ Chí Minh còn chỉ đạo rất chi tiết về việc sử dụng “phân bón hóa học” bên cạnh phân chuồng, phân xanh. Người lưu ý phải sử dụng “với hiệu quả kinh tế cao đối với từng loại đất, từng mùa vụ và từng giống cây trồng”.³ Sự am hiểu chi tiết này cho thấy Người đã tiếp cận những kiến thức nông học hiện đại nhất thời bấy giờ (Cuộc cách mạng Xanh), coi trọng việc tối ưu hóa đầu vào để đạt năng suất tối đa trên một đơn vị diện tích.

3. Khoa học kỹ thuật là “then chốt”

Trong các văn kiện, Hồ Chí Minh khẳng định vai trò của khoa học kỹ thuật là “then chốt” để đưa đất nước thoát nghèo.²¹ Người không chấp nhận tư duy sản xuất manh mún, dựa vào kinh nghiệm cũ kỹ. Khoa học phải soi đường cho sản xuất.

Điều này giải thích tại sao Người rất trân trọng đội ngũ trí thức, kỹ sư và luôn khuyến khích họ về nông thôn, đi vào thực tế. Sự kết hợp giữa tri thức khoa học của tầng lớp trí thức với kinh nghiệm thực tiễn của nông dân (“lão nông tri điền”) tạo ra một sức mạnh tổng hợp. Ví dụ, Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam và các cơ sở nghiên cứu giống cây trồng (như Viện nghiên cứu Bông Nha Hố ngày nay đang kế thừa tinh thần đó) đã đóng góp to lớn vào việc tạo ra các giống mới năng suất cao, hiện thực hóa ước mơ “cơm no áo ấm” của Người.⁴

Quan điểm này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong kỷ nguyên số hiện nay. Tư tưởng của Người về “khoa học then chốt” chính là tiền đề cho chủ trương phát triển nông nghiệp công nghệ cao (AgriTech), nông nghiệp thông minh 4.0, nơi dữ liệu và cảm biến thay thế cho kinh nghiệm ước đoán.²²

Xây Dựng Quan Hệ Sản Xuất Mới Và Phát Triển Con Người

Để vận hành một nền nông nghiệp hiện đại trên nền tảng văn hóa tiến bộ, Hồ Chí Minh không chỉ chú trọng đến lực lượng sản xuất (máy móc, kỹ thuật) mà còn đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng quan hệ sản xuất mới và phát triển nguồn nhân lực.

1. Hợp tác xã: Mô hình kinh tế của sự đoàn kết

Hợp tác xã (HTX) là mô hình kinh tế chủ đạo mà Hồ Chí Minh lựa chọn cho nông nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, cần hiểu đúng bản chất HTX trong tư tưởng của Người không phải là sự gò ép cộng sản thời chiến, mà là một nhu cầu tự thân của kinh tế hộ nông dân khi muốn vươn lên sản xuất lớn.

Trong thư gửi nông dân, Người giải thích về HTX rất giản dị: “nhóm lại thành nghìn cây”, “khó nhọc ít mà ích lợi nhiều”.⁷ Bản chất của HTX là giải quyết bài toán quy mô. Nông dân cá thể với mảnh ruộng nhỏ lẻ không thể ứng dụng máy cày, không thể làm thủy lợi lớn, không thể chống chịu rủi ro thị trường. Chỉ có “hợp vốn, hợp sức” lại thì mới có đủ nguồn lực để hiện đại hóa.¹⁸

Mô hình HTX của Hồ Chí Minh là sự kết hợp giữa lợi ích kinh tế (economies of scale – lợi thế nhờ quy mô) và giá trị văn hóa (tinh thần cộng đồng). Người luôn nhắc nhở phải tuân thủ nguyên tắc “tự nguyện”, “dân chủ” và “cùng có lợi”. Khi HTX bị biến tướng thành quan liêu, mệnh lệnh, Người là người đầu tiên phê phán gay gắt và yêu cầu chấn chỉnh, bởi điều đó đi ngược lại với bản chất văn hóa “lấy dân làm gốc” của Người.

Ngày nay, mô hình HTX kiểu mới đang được khuyến khích phát triển tại Việt Nam, đóng vai trò cầu nối giữa nông dân và doanh nghiệp, giữa sản xuất và thị trường, chứng minh sức sống bền bỉ của tư tưởng Hồ Chí Minh về kinh tế hợp tác.

2. Chiến lược “Trồng người”: Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

“Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”.⁷ Câu nói này đã trở thành kim chỉ nam cho chính sách giáo dục của Việt Nam, nhưng nó cũng là một nguyên lý kinh tế học về đầu tư cho vốn nhân lực (Human Capital).

Hồ Chí Minh hiểu rõ rằng, muốn có nông nghiệp hiện đại thì trước hết phải có người nông dân hiện đại. Người nông dân đó phải biết chữ, biết tính toán, có kiến thức khoa học thường thức để vận hành máy móc, sử dụng phân bón đúng cách. Ngay sau khi giành độc lập, Người đã phát động chiến dịch “Diệt giặc dốt” song song với “Diệt giặc đói”. Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu, và một người nông dân không có tri thức sẽ mãi mãi bị trói buộc trong đói nghèo và lạc hậu.

Giáo dục trong tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là học chữ mà còn là học làm người, học đạo đức “Cần, Kiệm, Liêm, Chính”. Người cán bộ quản lý kinh tế, quản lý HTX mà thiếu đạo đức thì sẽ trở thành sâu mọt, phá hoại nền kinh tế. Do đó, “trồng người” là bước chuẩn bị căn bản nhất, lâu dài nhất cho sự cất cánh của nền kinh tế.

3. Đường lối quần chúng: Dân chủ hóa đời sống kinh tế

Một đặc điểm nổi bật trong tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh là “đường lối quần chúng”. Người luôn nhắc nhở: “Cán bộ phải đi đúng đường lối quần chúng, dựa vào Nhân dân; trước hết phải tin tưởng lực lượng và trí tuệ của Nhân dân là vô cùng vô tận”.¹⁵

Trong phát triển kinh tế, điều này có nghĩa là mọi kế hoạch, chính sách không được áp đặt chủ quan từ trên xuống mà phải xuất phát từ nhu cầu và lợi ích của dân (“Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”). Người dân là người trực tiếp sản xuất, họ hiểu rõ nhất đất đai, thời tiết và cây trồng. Lắng nghe dân, tổng kết sáng kiến của dân để nhân rộng là phương pháp lãnh đạo kinh tế hiệu quả nhất. Sự tham gia của người dân (participation) là chìa khóa để đảm bảo tính bền vững và hiệu quả của các dự án đầu tư.

Kết Luận: Tầm Nhìn Xuyên Thế Kỷ Và Hàm Ý Cho Hôm Nay

Nghiên cứu toàn diện các tài liệu gốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh giúp chúng ta nhận diện một chiến lược phát triển kinh tế độc đáo, mang đậm bản sắc Việt Nam nhưng cũng rất hiện đại và khoa học. Đó không phải là mô hình tăng trưởng bằng mọi giá, mà là mô hình phát triển bao trùm (inclusive development) và bền vững (sustainable development).

Tổng kết lại, định hướng phát triển kinh tế của Hồ Chí Minh dựa trên các trụ cột:

1. 1. Nông nghiệp là gốc: Ưu tiên đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn và nông dân như là bệ đỡ ổn định cho toàn bộ nền kinh tế. Sự giàu có của nông dân là thước đo thành công của chính phủ.

   2. Khoa học kỹ thuật là then chốt: Hiện đại hóa nông nghiệp bằng thủy lợi, cơ giới hóa, hóa học hóa và sinh học hóa. Chuyển từ nông nghiệp kinh nghiệm sang nông nghiệp khoa học.

   3. Văn hóa là nền tảng và động lực: Xây dựng đời sống văn hóa mới, thực hành tiết kiệm, chống tham nhũng lãng phí, và phát huy sức mạnh đoàn kết cộng đồng để giảm thiểu chi phí giao dịch, tăng hiệu quả kinh tế.

   4. Con người là trung tâm: Đầu tư cho giáo dục, nâng cao dân trí và thực hành dân chủ trong kinh tế để giải phóng sức sáng tạo vô tận của nhân dân.

Hàm ý cho Việt Nam hiện nay:

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập quốc tế sâu rộng, những chỉ dẫn của Người vẫn còn nguyên giá trị thời sự.

• • Chương trình “Nông thôn mới” chính là sự kế thừa trực tiếp tư tưởng “Đời sống mới” và “Nông nghiệp hiện đại”.

  • Chủ trương phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp thông minh⁴ chính là sự hiện thực hóa ước mơ “máy móc chắp thêm tay cho người”.

  • Cuộc chiến chống tham nhũng, tiêu cực hiện nay chính là sự tiếp tục quyết liệt tư tưởng về “Liêm, Chính” và chống “giặc nội xâm” để làm trong sạch môi trường kinh doanh, khơi thông nguồn lực phát triển.⁵

Tư tưởng Hồ Chí Minh về kinh tế không phải là những giáo điều xơ cứng, mà là một hệ thống mở, giàu tính thực tiễn và nhân văn. Việc vận dụng sáng tạo tư tưởng này sẽ giúp Việt Nam không chỉ trở thành một cường quốc nông nghiệp mà còn là một quốc gia phát triển hài hòa, nơi tăng trưởng kinh tế song hành cùng tiến bộ văn hóa và công bằng xã hội.

>>> Xem thêm: Sở Hữu Trí Tuệ Là Gì? Hành Trình Tìm Kiếm Một Định Nghĩa “Dân Dã”

_________________________________

Tài liệu trích dẫn:

¹: Về văn hóa soi đường.

¹⁰: Về Di chúc và miễn thuế nông nghiệp.

⁷: Thư gửi điền chủ nông gia.

³: Về phân bón và kỹ thuật canh tác.

⁸: Về Đời sống mới và Cần Kiệm Liêm Chính.

⁵: Về đạo đức Liêm Chính trong kinh tế.

¹⁷: Về máy cày và con trâu.

¹²: Về Thủy lợi.

¹⁸: Về công cụ và cải tiến kỹ thuật.

²²: Về nông nghiệp thông minh hiện đại.

⁴: Về vai trò của máy móc.

²¹: Về vai trò then chốt của khoa học kỹ thuật.

_________________________________

Nguồn trích dẫn

1. Phát triển văn hóa thực sự thành nền tảng, nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://lsvn.vn/phat-trien-van-hoa-thuc-su-thanh-nen-tang-nguon-luc-noi-sinh-suc-manh-mem-a168450.html

2. Văn hóa soi đường cho quốc dân đi, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://hvctcand.bocongan.gov.vn/print/3591/van-hoa-soi-duong-cho-quoc-dan-di

3. Số: 148-CP – Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://vbpl.vn/bonongnghiep/Pages/vbpq-print.aspx?ItemID=3912

4. “Máy sẽ chắp thêm tay cho người, làm cho sức người tăng lên gấp trăm, nghìn lần” – Happy Vietnam, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://happyvietnam.vnanet.vn/may-se-chap-them-tay-cho-nguoi-lam-cho-suc-nguoi-tang-len-gap-tram-nghin-lan/50120.html

5. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đức Liêm và Chính trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực hiện nay – Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://bvhttdl.gov.vn/van-dung-tu-tuong-ho-chi-minh-ve-duc-liem-va-chinh-trong-phong-chong-tham-nhung-tieu-cuc-hien-nay-2025021715290236.htm

6. Lựa chọn cán bộ và chữ “Liêm” của Bác – Báo lao động, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://laodong.vn/su-kien-binh-luan/lua-chon-can-bo-va-chu-liem-cua-bac-806323.ldo

7. Thư gửi điền chủ nông gia Việt Nam | Việt Nam, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://tennguoidepnhat.net/2012/07/31/thu-gui-dien-chu-nong-gia-viet-nam/

8. Đời sống mới – NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://www.nxbctqg.org.vn/i-sng-mi.html

9. Xây dựng Nông thôn mới theo tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://m.nongthonmoituyenquang.gov.vn/tin-tuc/xay-dung-nong-thon-moi-theo-tu-tuong-chu-tich-ho-chi-minh-2119.html

10. Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Văn kiện lịch sử vô giá của dân tộc, truy cập vào ngày 19/01/2026, http://baokiemtoan.vn/di-chuc-cua-chu-tich-ho-chi-minh-van-kien-lich-su-vo-gia-cua-dan-toc-34124.html

11. Thực hiện di nguyện của Hồ Chí Minh về miễn thuế nông nghiệp – VOV, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://vov.vn/chinh-tri/thuc-hien-di-nguyen-cua-ho-chi-minh-ve-mien-thue-nong-nghiep-927115.vov

12. Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam 50 năm xây dựng và phát triển, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://vawr.org.vn/vien-khoa-hoc-thuy-loi-viet-nam-50-nam-xay-dung-va-phat-trien

13. Cần phải cải tiến mạnh công tác thủy lợi | Bài viết của Bác Hồ trên, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://hochiminh.nhandan.vn/can-phai-cai-tien-manh-cong-tac-thuy-loi-2265.html

14. người và thiên nhiên đều có vận động, truy cập vào ngày 19/01/2026, http://thuvien.due.udn.vn:8080/dspace/bitstream/TVDHKT/4501/1/000000CVv249S012004018.pdf

15. “Cán bộ phải đi đúng đường lối quần chúng, dựa vào Nhân dân…”, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://phongkhongkhongquan.vn/26727/%E2%80%9Ccan-bo-phai-di-dung-duong-loi-quan-chung-dua-vao-nhan-dan%E2%80%A6%E2%80%9D.html

16. LỜI BÁC HỒ DẠY NGÀY 14/9/1959, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://duubndkhanhhoa.vn/noi-dung/id/438/LOI-BAC-HO-DAY-NGAY-14/9/1959

17. Thiểu năng đi lùi – Báo Bình Phước, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://baobinhphuoc.com.vn/news/33/131104/thieu-nang-di-lui

18. tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển nông nghiệp toàn diện – Website Trường Chính trị tỉnh Hải Dương, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://truongchinhtri.haiduong.org.vn/Article/gi_95kJzsEc@/tu-tuong-ho-chi-minh-ve-phat-trien-nong-nghiep-toan-dien.html

19. Tiết 1: Văn bản Phong cách Hồ Chí Minh Lê Anh Trà A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT 1. Định hướng phát triể – KHO HỌC LIỆU SỐ 4.0 – GIÁO ÁN – TÀI LIỆU, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://tailieugiaovien.edu.vn/wp-content/uploads/2020/03/Gi%C3%A1o-%C3%A1n-V%C4%83n-9-ph%C3%A1t-tri%E1%BB%83n-n%C4%83ng-l%E1%BB%B1c-so%E1%BA%A1n-theo-5-ho%E1%BA%A1t-%C4%91%E1%BB%99ng.pdf

20. Bác soi sáng cho tôi con đường đi lên phía trước – UBND tỉnh Cà Mau, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://camau.gov.vn/tac-pham-cua-bac/bac-soi-sang-cho-toi-con-duong-di-len-phia-truoc-249379

21. Quan điểm Hồ Chí Minh về phát triển khoa học, kỹ thuật với việc vận dụng vào phát triển khoa học, công nghệ hiện nay – VUSTA, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://vusta.vn/quan-diem-ho-chi-minh-ve-phat-trien-khoa-hoc-ky-thuat-voi-viec-van-dung-vao-phat-trien-khoa-hoc-cong-nghe-hien-nay-p66122.html

22. Thúc đẩy nông nghiệp thông minh | Báo Nhân Dân điện tử, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://nhandan.vn/thuc-day-nong-nghiep-thong-minh-post581004.html

23. Xây dựng và phát triển văn hóa thực sự thành nền tảng, nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm, động lực phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://daibieunhandan.vn/xay-dung-va-phat-trien-van-hoa-thuc-su-thanh-nen-tang-nguon-luc-noi-sinh-suc-manh-mem-dong-luc-phat-trien-dat-nuoc-nhanh-ben-vung-trong-ky-nguyen-moi-10404006.html

24. Bác Hồ – tấm gương vĩ đại, cao đẹp nhất của phong trào thi đua yêu nước, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://baogialai.com.vn/bac-ho-tam-guong-vi-dai-cao-dep-nhat-cua-phong-trao-thi-dua-yeu-nuoc-post239743.html

25. Thủy lợi là biện pháp hàng đầu trong thâm canh nông nghiệp ở nước ta vì, truy cập vào ngày 19/01/2026, https://tuyensinh247.com/bai-tap-436614.html